· 

Hoogsensitief of ASS

De reden waarom ik deze blog wilde gaan schrijven is omdat ik verwacht dat ons zoontje wellicht ook nog weleens het stempel “ASS” zou kunnen krijgen. In ieder geval door leerkrachten. Ik ben open over de hoogsensitiviteit en het is aan anderen of ze daar voor open staan of niet.

 

Waarom ik dat denk is, omdat Owen ook best wel eens sociaal ongemakkelijk is. Hij is erg eerlijk, maar stelt zich ook terug getrokken op in groepen, speelt graag alleen en houdt er absoluut niet van als iemand zich direct richt tot hem. Zijn reactie daarop is de andere kant op kijken en zich afsluiten.

 

DSM-5 (Bron: Esther Bergsma – Hoogsensitieve kinderen)

Volgens DSM-5 is er sprake van autisme als er beperkingen zijn in de sociale communicatie en interactie en als de persoon repetitief gedrag vertoont en specifieke interesses heeft. De concrete gedragingen die vervolgens genoemd worden, zijn ook bij sommige hoogsensitieve kinderen herkenbaar. Om het verschil tussen autisme en hoogsensitiviteit te doorgronden, is inzicht in de oorzaken van autisme van belang.

 

Bij autisme zijn er problemen op de volgende drie gebieden:
1. Centrale coherentie: mensen met ASS hebben moeite het grote geheel te overzien en er de juiste betekenis aan te geven.
2. Executieve functies: mensen met ASS vinden het moeilijk taken te plannen en organiseren.
3. Theory of Mind (TOM): dit houdt in dat een persoon zich kan inleven in de gevoelens van anderen. Mensen met ASS vinden dat moeilijk en kunnen ook slecht non-verbale communicatie interpreteren.

 

Centrale coherentie

Hoogsensitieve kinderen zijn door hun intense verwerking juist heel goed in staat het grote geheel te overzien. Zij verbinden alle informatie die binnenkomt met wat ze al weten om er en totaalplaatje van te maken. Daardoor moeten ze som wel lang nadenken voordat ze antwoord geven. Dit zie je dan ook weer terugkomen bij kinderen met ASS. Waardoor de verwarring en verkeerde diagnose soms kan ontstaan.

Executieve functies

Het uitvoeren en plannen van taken is niet per definitie moeilijk voor hoogsensitieve kinderen, maar toch kunnen ze problemen ervaren in het tijdig afronden van taken.

Theory of Mind

Inzicht in de gevoelens van een ander is bij uitstek een sterk punt van hoogsensitieve kinderen. Zij peilen hoe anderen zich voelen, soms zo sterk dat ze die gevoelens overnemen. Ze herkennen non-verbale communicatie en begrijpen achterliggende boodschappen. Een groot verschil  met autistische kinderen dus. Toch wordt soms aan de sociale vaardigheden van een hsk getwijfeld en wordt zelfs aan autisme gedacht. Dat komt doordat HSK soms opmerkelijke waarnemingen verwoorden op manieren die onaardig overkomen. Soms zijn ze rechtlijnig. Ze kunnen bijvoorbeeld steeds weigeren te spelen met een kind dat pest. Of ze trekken zich terug in de klas, door bijvoorbeeld gebrek aan zelfvertrouwen, door overprikkeling of door onvoldoende aansluiting. Voor een leerkracht kan dat allemaal lijken op autistisch gedrag.

 

Een simpele manier om autisme uit te sluiten is om de vraag te stellen: kan het kind zich inleven in de ander. Als dit het geval is kan er geen sprake zijn van autisme.
(Bron: Esther Bergsma – Hoogsensitieve kinderen)


Doe niet zo autistisch!

Die opmerking kennen we allemaal wel en dat is natuurlijk ook helemaal niet leuk om te zeggen. Het wordt vaak gezegd als we ons irriteren aan bepaalde trekjes van iemand die we voor ons gemak allemaal maar scharen onder de noemer autisme.

Slaat natuurlijk nergens op. Ik denk dat we allemaal wel trekjes hebben van het één of ander. En voor kinderen geldt dat net zo. Geen reden om daar gelijk een stempel op te gooien.

 

Oog voor hoogsensitiviteit

Om ervoor te zorgen dat je kind dus ook niet het verkeerde stempel opgedrukt krijgt is het belangrijk oog te hebben voor hoogsensitiviteit en de kenmerken die daarbij horen, op te merken.  Je kind heeft namelijk helemaal geen baat bij begeleiding vanuit het oogpunt van autisme of bijvoorbeeld ADHD. Je kind is hoogsensitief en dat is heel wat anders.

Ook is hoogsensitiviteit geen diagnose, maar een eigenschap waarmee je geboren bent.

 

Introvert en hoogsensitief

Zoals in mijn vorige blog benoemd is Owen hoogsensitief en introvert. Hij is het van binnen en uit het ook naar buiten. Meestal... Thuis, bij bepaalde familieleden en zijn beste vriendje uit hij zich best extrovert.

Doordat hij in de buitenwereld niet altijd op de sociaal wenselijke manier reageert naar mensen denk ik soms dat daar nog wel eens verwarring over ontstaat. Ik benoem een aantal voorbeelden.

 

De juf

Owen heeft sowieso duidelijk een voorkeur voor 1 juf. En ik, als hsp, begrijp wel een beetje waarom dat zo is. De ene juf uit zich zachter, oogt zachter en is wat knuffeliger. Hij weet uiteraard exact de dagen uit zijn hoofd wanneer beide juffen aanwezig zijn en is ook extra blij wanneer het dan weer de dagen zijn dat zijn lievelingsjuf er is.

Bij binnenkomst in de klas staat de juf altijd bij de deur. Ongeacht welke juf, heeft Owen altijd moeite om goedemorgen te zeggen. Dit komt omdat de focus opeens op hem ligt. De juf kijkt hem direct aan en hij wordt daar verlegen van. Andere keren komen vol met verhalen binnen en staan enthousiast te praten met de juf en hij loopt het liefst ongezien de klas binnen.

Als ouder ben je geneigd te zeggen; nou Owen kom op, zeg eens goedemorgen! Doe eens normaal! Of doe niet zo raar!
Iets wat ik helaas echt vaak ouders hoor zeggen tegen hun kind, of ze nou hoogsensitief zijn of niet, doe niet zo raar is gewoon niet echt opbouwend.

 

Ik laat Owen zijn gang gaan, thuis leg ik hem uit dat het eigenlijk wel netjes is om goedemorgen terug te zeggen als iemand dat tegen hem zegt. En ik vraag aan hem of het een goed idee is dat we het de volgende keer eens gaan proberen bij de juf. En dat vindt hij dan oké. Dus die middag loopt hij in de klas en zegt goedemiddag. Maar uiteraard gaat het de dagen daarna al snel weer minder. En dat accepteer ik. Hij voelt zich daar op dat moment het prettigst bij. Maar wat ik hiermee wel wil duidelijk maken is dat je met uitleggen veel meer bereikt bij een hoogsensitief kind dan met bevelen geven.

 

Zijn beste vriend

Owen heeft één hele goede vriend. Ze zijn samen vriendjes geworden op de kinderdagopvang. Ze verschillen 1 maand en zitten nu ook bij elkaar in de klas. We krijgen van de juffen vaak de vraag of ze ook wel met andere kindjes willen stimuleren en of we ze wel stimuleren ook met anderen te spelen.

Waarschijnlijk is het in de ontwikkeling noodzakelijk veel contact te leggen met andere kindjes. Maar eigenlijk zie ik Owen dat ook wel doen op het schoolplein. Alleen zijn vriendje is zijn veilige basis. De wetenschap dat hij er is geeft hem een veilig gevoel.

Ook tijdens de speelafspraakjes van de jongens gaat het er heel vertrouwd aan toe. Ze weten wat ze kunnen verwachten van elkaar en Owen speelt ook als enige bij dit vriendje thuis. Bij andere kindjes thuis spelen krijg ik nog niet voor elkaar bij Owen. Als hij met andere kindjes speelt moeten ze allemaal bij ons thuis komen.

 

Ook wel kenmerkend voor hoogsensitieve kinderen is dat ze liever met één of een klein aantal goede vrienden spelen i.p.v. met een hele grote groep. En dat merk ik ook aan Owen die ’s ochtends bij de inloop dolblij is wanneer hij in “de hoeken” mag spelen en zich terug kan trekken op z’n tablet. Niemand die hem stoort en hij kan rustig alles observeren.

 

Gevoelens en empathisch vermogen

Wat dus juist heel kenmerkend is voor een HSK en weer niet voor een kindje met ASS.
Voor zijn leeftijd (4 jaar) is Owen al goed in het benoemen van emoties. Hij ziet de gevoelens van de ander ook. Wanneer zijn zus ’s ochtends bij ons wegloopt naar haar eigen schoolplein en daarbij soms een beetje verdrietig kijkt omdat ze niet altijd wil, kan hij zeggen; “ik denk dat ze jou gaat missen mama”. Hij benoemd het als zijn vriendje boos op hem is en dat hij soms niet snapt waardoor dat kwam. En dat het dan opeens ook zomaar weer goed kan zijn. Hij analyseert al deze emoties.

 

Ook gaan er bij hem zelf enorm veel emoties door zijn hoofdje. Hij geeft aan het in zijn buik te voelen dat hij mij mist. Of hij kan zeggen dat hij voelt dat hij verdrietig wordt en moet huilen.
En wanneer hij overprikkelt is huilt hij snel en veel, maar ook kan hij zijn frustratie daar dan over uiten. “Oh nee hè! Ik huil al weer! De hele week al!”

Wanneer het er te wild aan toe gaat in huis (iets wat hij overigens zelf ook heel goed kan) en vooral vlak voordat hij gaat slapen, doet hem dat geen goed. “Jullie zijn veel te wild en ik word daar druk van in mijn hoofd!” “En nu moet ik morgen nog weer een werkje doen op school en ik moet overmorgen naar zwemles en ooooh het is allemaal zo druk!”

 

Alles mag er zijn!

Weet je, alle signalen van je kind zijn oké. En alles mag er zijn. Of je kindje nu hoogsensitief is, ASS heeft of ADHD. Maar het belang van goede begeleiding is denk ik wel duidelijk! Luister goed naar je gevoel en luister goed naar wat je kindje je verteld. Als je open staat voor de signalen weet je al wat je zoon of dochter nodig zal hebben.

Reactie schrijven

Commentaren: 0